Zarządzanie: instrumenty, reguły, procedury

Trzeba jednak pamiętać, że system zarządzania organizacją jest częścią składową szerszego systemu obejmującego organizację jako całość, w literaturze przedmiotu nie ma zgodności poglądów co do definicji systemu zarządzania. Najczęściej pod tym pojęciem rozumie się „uporządkowany zbiór instrumentów, reguł i procedur zarządzenia oraz aparat zarządzający organizacją, który powiązany jest z jej otoczeniem rozlicznymi relacjami”(Krzyżanowski, 1992, s.227) w takim ujęciu, instrumenty, reguły i procedury stanowiące części składowe systemu zarządzania tworzą jego konceptualną warstwę, zaś kadry kierownicze z ich wyposażeniem mate- rialno-techniczno-informatycznym składające się na aparat zarządzający tworzą materialną, realną warstwę systemu zarządzania organizacją. In-strumenty zarządzania można podzielić na dwie grupy: bezpośrednie i pośrednie. Instrumenty bezpośrednie wpływają wprost na zachowanie się kierowanych. Zalicza się do nich dyspozycje kategoryczne (polecenia) oraz propozycje. Dyspozycje kategoryczne są to instrumenty stosowane przez

przełożonych, których nieprzestrzeganie zagrożone jest sankcjami. Dyspo-zycje kategoryczne są wiążące dla kierowanych, mają charakter władczy. Często odwołują się do norm prawnych, technicznych, ekonomicznych i in-nych. do typowych dyspozycji kategorycznych można zaliczyć rozkazy, po-lecenia, nakazy, zakazy. Rodzaj sankcji za niezastosowanie się do dyspozycji kategorycznych, w dużym stopniu uzależniony jest od specyfiki organizacji mogą to być sankcje o charakterze karnym dyscyplinarnym czy służbowym. Dyspozycje kategoryczne są charakterystyczne dla organizacji o charakterze zmilitaryzowanym, realizujących swoje zadania w trudnych i niebezpiecz-nych warunkach oraz w warunkach zagrożenia życia ludzkiego lub majątku

o dużej wartości, w normalnych warunkach ten rodzaj instrumentów stoso-wany jest stosunkowo rzadko. Drugim rodzajem instrumentów bezpo-średnich, o znacznie mniej stanowczym charakterze, są propozycje. Nie mają one charakteru wiążącego dla odbiorców. Typowymi propozycjami są wskazówki, rady czy zalecenia. Nie stosowanie się do propozycji przełożo-nych może pociągać tylko konsekwencje o charakterze służbowym. Propozy-cje mają na celu ułatwienie wykonania zadań przez podwładnych przy jedno-czesnym umożliwieniu im wykazania się własną przedsiębiorczością, pomysłowością czy inicjatywą przy wykonywaniu zadań. Kolejny rodzaj in-strumentów zarządzania to instrumenty pośrednie, które są nakierowane na kształtowanie hierarchii wartości, postaw czy interesów pracowników. Za ich pośrednictwem wywierany jest wpływ na organizacyjne zachowania człon-ków organizacji. Wśród tych instrumentów można wymienić: ideowo- polityczne, socjo-psychologiczne i ekonomiczne. Instrumenty ideowo- polityczne odwołują się do propagandowych w organizacji wartości, zasad (idei, symboli, dążeń). Posługując się tymi instrumentami używa się zarówno argumentów o charakterze emocjonalnym i racjonalnym. Instrumenty socjo- psychologiczne odwołujące się do norm moralnych, zorientowane są na kształtowanie postaw i aktywizację komunikacji międzyludzkiej, co jest istotne np. przy współudziale podwładnych w formułowaniu celów, zadań, sposobów ich realizacji oraz przy ustalaniu obsad w komórkach organizacyj-nych. Instrumenty ekonomiczne wpływają na materialną sytuację podwład-nych i w ten sposób oddziaływają na ich zachowania. Skuteczne stosowanie instrumentów pośrednich wymaga odpowiednio długiego czasu, jednak po-

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>