Przeformalizowanie

Przeformalizowanie (niedoformalizowanie) kontroli wiąże się ze sprawą wyboru mierników. Przeformalizowanie oznacza sytuację, w której miernik, przy pomocy którego dokonuje się oceny zgodności działania z wzorcem, staje się wyłączną podstawą podejmowania decyzji. Prowadzi to do typowych efektów biurokratycznych, kiedy to z pola widzenia kontrolerów znikają rzeczywiste skutki działania, natomiast cała ich uwaga koncentruje się na jego formalnych wskaźnikach. Ocenia się zatem działalność przedsiębiorstwa na podstawie rozmaitych wskaźników stopnia realizacji zadań planowych, a nie na podstawie rzeczywistego zaspokajania potrzeb społecznych. Ocenia się także aktywność rozmaitych instytucji na podstawie ilości odbytych zebrań, przeprowadzonych dyskusji itp., a nie na podstawie rzeczywistych dokonań, dla których zostały powołane. Prowadzi to rzecz jasna, do zasadniczej reorientacji w samym systemie działania. Wykonawcy szybko zdają sobie sprawę, że pilnować należy wskaźników i koncentrować się na formalnych „podkładkach”, a nie na działaniu jako takim. Zasadniczej zmianie ulega zatem cel działania, skoro działa się „pod kontrolę”.

Przyczyną tendencji do przeformalizowania kontroli jest przekonanie decydenta, że przy pomocy precyzyjnych mierników będzie on w stanie panować nad złożoną i zmienną sytuacją. Jest to złudzenie, ponieważ przy-wiązanie do mierników oddala go coraz bardziej od rzeczywistości, zastępu-jąc ją światem papierowych fikcji. Problem polega bowiem na adekwatności mierników do sytuacji działania, na ich elastyczności i nadążności w ślad za zmianami sytuacji. Im sytuacja działania jest bardziej złożona i zmienna, tym trudniejsze staje się opracowanie adekwatnych mierników.

Niedoformalizowanie kontroli polega na braku mierników, a więc na uznaniowej ocenie prawidłowości działania przez kontrolerów. Brak kryte-riów oceny działania prowadzi w prostej linii do rozmaitych nadużyć. Wy-konawca stara się zasłużyć na pozytywną ocenę. Nie znając jednak kryteriów tej oceny, nie koncentruje się na działaniu, a na osobie kontrolera.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>